Çalışanlar için önemli konulardan birisi de devreden SGK matrahının bir sonraki takvim yılına devrinin olup olmadığıdır. Konu hakkında bilgi sahibi olmak için öncelikle SGK matrahı ve devreden SGK matrahını kısaca anlatalım.
SGK Matrahı
SGK matrahı, çalışanların maaşlarının ve SGK’ya tabi tutulan ek ödemelerinin toplamının belirlenmesi için kullanılan bir kavramdır. SGK prim hesaplamaları, işverenler tarafından belirlenen brüt ücret üzerinden yapılır. Ancak, SGK’ya tabi tutulan ek ödemeler de bu hesaplamaya dahil edilmelidir.
Hangi ödemelerin üzerinden prim kesileceğini, hangilerinin prime esas kazanca dahil olmadığını tespit etmek için 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası kanunun 80. maddesi incelenmelidir. SGK matrahı, ilgili kanunun çizdiği yasal sınırlar içerisinde her takvim yılının başında belirlenmektedir. Alt sınırı asgari ücret, üst sınırı asgari ücretin 7,5 katıdır.
Devreden SGK Matrahı
Devreden sigorta matrahı sigortalının ücret dışındaki ek ödemelerinin yapıldığı ayda sigorta matrahı üst sınırın aşılması nedeniyle prime tabi tutulamaması halinde ortaya çıkar.
Takvim Yılı Değiştiğinde Devam Eder mi?
Devreden SGK matrahı, takvim yılı değişikliğinden sonra da devam eder. Yıl sonundan itibaren devreden SGK matrahı takip edilmeye devam eder. Bu nedenle, Aralık ayında SGK matrahını aşan bir çalışanın, ocak ve şubat ayında eksik olan SGK matrahına dahil edilmelidir. Bu durum, kümülatif gelir vergisinden farklıdır. Kümülatif gelir vergisi, takvim yılı değişikliğinde sıfırlanırken, devreden SGK matrahı sıfırlanmaz.
Devreden SGK matrahında Kümülatif Gelir vergisi matrahı gibi takvim yılı esas değildir. Yani Aralık ayında ücret dışı bir ek ödeme ile SGK tavan matrahını geçen bir ödeme varsa, işveren Ocak ve Şubat ayında işçinin SGK matrahına bu tutarı ilave edebilir.
Yasal Dayanak
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 82 nci maddesinde, sigortalıların prime esas kazançlarının alt ve üst sınırlar içerisinde hesaplanacağı hüküm altına alınmıştır.
İlgili madde kapsamında;
• Sigortalının prime esas kazancı belirlenen üst sınırı aşamaz.
• Üst sınırı aşan tutarlardan ilgili ay içerisinde prim tahsil edilmesi mümkün değildir.
SGK Uygulama Düzenlemeleri
Sosyal Güvenlik Kurumu’nun 2013/11 sayılı Genelgesi ile İşveren Uygulama Tebliği hükümleri doğrultusunda;
• Sigortalıya yapılan ve prime tabi olan ödemelerin, ödemenin yapıldığı ayın prime esas kazancına dahil edilmesi,
• Ancak ilgili ayda prime esas kazanç üst sınırının aşılması halinde, aşan tutarların takip eden aylarda prime esas kazanç hesabında dikkate alınabilmesi uygulaması benimsenmiştir.
Söz konusu düzenlemelerde, ilgili ödemelerin yapıldığı ay dahil olmak üzere takip eden aylarda prime esas kazanç hesaplamasına dahil edilebileceği belirtilmektedir.
Yıl Değişiminin Devreden Matrah Uygulamasına Etkisi
Mevzuat hükümleri incelendiğinde;
• Devreden matrah uygulamasının takvim yılı esasına göre değil, ödeme yapılan ay esasına göre yürütüldüğü,
• Devreden matrahın yalnızca aynı takvim yılı içerisinde kullanılacağına ilişkin herhangi bir sınırlayıcı hüküm bulunmadığı görülmektedir.
Bu kapsamda;
Aralık ayında prime esas kazanç üst sınırının aşılması sonucu oluşan devreden matrah tutarlarının, takip eden ayın Ocak ayı olması durumunda prime esas kazanç hesaplamasında dikkate alınması mevzuata aykırılık teşkil etmemektedir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve SGK uygulamaları çerçevesinde;
• SGK devreden matrah uygulaması aylık prime esas kazanç üst sınırı hesaplamasının doğal sonucudur.
• Devreden matrahın yıl değişimi nedeniyle sıfırlanmasına yönelik yasal bir düzenleme bulunmamaktadır.
• Bu nedenle Aralık ayından Ocak ayına devreden SGK matrahının bordro hesaplamalarında dikkate alınması mevzuata uygundur.
